Im Singular immer am und in der Mehrzahl immer na
| bata | ein Wanderstock | am bata | na bataichean |
| baile | eine Stadt | am baile | na bailtean |
| balach | ein Junge | am balach | na balaich |
| bòrd | ein Tisch | am bòrd | na bùird |
| breac | eine Forelle | am breac | na bric |
| bann | ein Gürtel, ein Band | am bann | na bannan |
| peann | ein Füller | am peann | na pinn |
| paipeir | ein Blatt Papier | am paipear | na paipeirean |
| mac | ein Sohn | am mac | na mic |
| maighstir | ein Meister | am maighstir | na maighstirean |
| mullach | ein Gipfel | am mullach | na mullaich |
| fear | ein Mann | am fear | na fir |
| fàinne | ein Ring | am fàinne | na fàinneachan |
Im Singular immer a' und in der Mehrzahl na
| bean | eine Frau | a' bhean | na mnathan |
| bròg | ein Schuh | a' bhròg | na brògan |
| briogais | eine Reithose | a' bhriogais | na briogaisean |
| pairc | ein Park | a' phàirc | na pàircean |
| pìob | eine Pfeife | a' phìob | na pìoban |
| màthair | eine Mutter | a' mhàthair | na màthraichean |
| meur | ein Finger | a' mheur | na meuran |
| fras | eine Dusche | an fhras | na frasan |
| fiacail | ein Zahn | an fhiacail | na fiaclan |
| feòil | Fleisch | an fheòil | - |
| fuil | Blut | an fhuil | - |
Alle weiblichen Substantive haben die gleiche Form, egal ob mit oder ohne bestimmten Artikel und egal ob im Nominativ oder im Akkusativ. Folgt der Dativ auf eine Präpoition und einem unbestimmten Artikel verändert sich ebenfalls nichts:
| auf einem Tisch | air bòrd | bei einer Stadt | aig baile | ||
| auf einem Blatt Papier | air paipeir | with a stick | mit einem Wanderstock |
Folgt der Präposition aber ein bestimmter Artikel verändert sich im Gaelischen die Form:
| auf dem Tisch | air a' bhòrd | bei der Stadt | aig a' bhaile | ||
| auf dem Papier | air a' phaipeir | mit dem Wanderstock | leis a' bhata |
Bei Wörtern mit f nach einer Präposition und einem bestimmten Artikel haben wir folgende Formen:
| Weiblich: | mit dem Mann | leis an fhear | auf dem Ring | air an fhàine | |
| Männlich: | mit dem Zahn | leis an fhiacail | auf dem Fleisch | air an fheòil |
Beachte: Das fh wird nicht gesprochen!
Um "in dem" oder "in der" zu übersetzen, gebrauchen wir ann an, z. B. Ann an dorus - "in der Tür". Bei den Anfangsbuchstaben m, b, f oder p wird aus ann an ein ann am, also:
| in einem Topf | ann am poit | und nicht *ann an poit | |
| in einer Stadt | ann am baile | und nicht *ann an baile | |
| in einem Ring | ann am fàinne | und nicht *ann an fàinne |
Im nachfolgenden Text werden nur Substantive benutzt, die im Nominativ wie im Dativ die gleiche Form haben. Um den Text zu verstehen, sind noch einige Wörter nötig:
| bodach, alter Mann | putan, Knopf |
| balla, eine Wand | peitean, Unterhemd |
| bàta, Boot | poca, Beutel |
| boineid, Haube | maide, Stab |
| brochan, Haferschleim | bradan, Lachs |
| fuaim, Klang | falt, Haar |
| heather, Heidekraut |
| maighdean, Jungfrau | bùth, Laden |
| maduinn, Morgen | piseag, Kätzchen |
| min, Mahl | peighinn, Münze, Penny |
| poit, Topf | buntàta, Kartoffel |
| pòcaid, Tasche |
| bhuail, getreten | thàinig, kam |
| rinn, taten oder machten | fhuair, bekamen |
| chuala, gehört | chuir, sitzen, stellen, legen |
| thilg, geworfen |
Bha am bata aig an dorus. Tha am peann air a' bhòrd. Tha am paipeir air an làr. Bha am breac anns an loch. Tha falt air an fhear. C'àite am beil am maighstir? Tha am maighstir agus am balach anns a' bhaile. Chuir am balach am boineid air a' mhaide. Fhuair a' bhean na bradain anns a' bhùth. Chuir a' mhaighdean am breac anns a' phoit. Fhuair an gille a' bhriogais ann am poca. An e sin am poca? Chan e sin am poca ach a' phòcaid. Am beil an fheòil anns a' phoit? Chan eil, fhuair a' phiseag an fheòil air a' bhòrd. Rinn am balach fuaim leis a' bhata. Chuala am maighstir am fuaim. Thàinig am balach le boineid anns a' mhaduinn. C' àite am beil am brochan? Tha am brochan anns an truinnsear. Chuir am bodach am fraoch anns a' phoca, agus thàinig e leis a' phoca anns a' maduinn. Am beil pòcaid anns a' bhriogais? Chan eil, ach tha pòcaid anns a' pheitean. C' àite am beil am peitean? Tha e air a' mhaighstir agus chuir e na putain anns a' phòcaid. Am beil peighinn anns a' phòcaid. Rinn a' phìob fuaim. Chuala na fir am fuaim. Thilg a' bheann a' bhròg air an fhear.
| Có a tha aig an dorus? | Tha a' bhean aig an dorus. | |
| Wer ist an der Tür? | Die Frau ist an der Tür | |
| Có rinn am fuaim? | Rinn a' phìob am fuaim. | |
| Wer hat den Laut erzeugt? | Die Pfeife hat den Laut erzeugt | |
| Có bhuail am balla? | Bhuail am balach am balla. | |
| Wer schlägt gegen die Wand? | Der Junge schlägt gegen die Wand |